Open Science en Open Access

Standard

Gastblog door Elly Albers

Foto Elly okt.15

Dit keer een blog van collega Elly Albers over Open Science en Open Access. Elly Albers is informatiespecialist bij Mercator Europees Kenniscentrum voor Meertaligheid en Taalleren / Fryske Akademy. Ze bezocht op 31 mei een lezingencyclus georganiseerd door Spui25, de Faculteit Geesteswetenschappen en de Universiteitsbibliotheek van de Universiteit van Amsterdam met als onderwerp “Open Science & Humanities, een vruchtbare combinatie”. In dit blog lees je een verslag van de verschillende lezingen.

Open Science is steeds meer een onderdeel van het wetenschappelijk proces. Financiers stellen eisen waar het gaat om open toegang. Tijdschriften stappen over van het abonnementenmodel naar het FAIR open access model: goedkoper en zonder publicatiekosten voor de auteur. Open kan ook betekenen: samenwerken. Tijdens een informatiemiddag werd in vier lezingen door vier onderzoekers – te weten Charles Forceville, Joep Leerssen, Johan Rooryck en Martin Stokhof – verteld hoe je de geesteswetenschappen transparant en beter toegankelijk kunt maken.

Blog Elly (1)

Spreker 1 – Charles Forceville

Charles Forceville is Universitair hoofddocent bij Media Studies aan de UVA. Hij doceert en publiceert veelvuldig over visuele metaforen in film, reclame, strips en cartoons. Forceville vertelt over zijn ervaringen als onderzoeker met open access en copyrightissues. Hij heeft een profiel op Academia en ResearchGate waar je o.a. publicaties kunt delen. Voor beide websites moet je je afvragen welke versie van je publicatie je online beschikbaar stelt: de definitieve versie is aantrekkelijker maar illegaal, en wanneer stel je je publicatie beschikbaar: voor, tijdens of na de officiële papieren publicatie? Je hebt verantwoordelijkheid ten opzichte van je uitgever.

Beelden gaan een steeds belangrijker rol spelen binnen de publicaties van wetenschappelijk onderzoek.

Vragen die opkomen tijdens het onderzoek zijn:

  • Wie is verantwoordelijk voor copyright toestemming? Dat is doorgaans de auteur
  • Wie heeft de copyrights? Wanneer je bijv. een dvd bij een publicatie wilt uitgeven, dan zijn er legio copyrighthouders, een ware nachtmerrie!
  • Verschil tussen screenshots uit films (niet productiefoto’s) en standalone beelden.
  • Verschil tussen coverillustratie/-foto en figuur of foto in boek.
  • Verschillen tussen uitgevers: van soepel tot zeer strikt, één poging, twee pogingen, drie pogingen, alleen werk maken van copyright bij respons, meestal hoor je niets.
  • Pluis tijdig uit wat het beleid is in verband met copyright van beelden en sluit dat kort met de samensteller.
  • Hoe noodzakelijk is de afbeelding voor jou en de publicatie?
  • Na laten tekenen van de afbeelding is een optie.
  • Kleurendruk, hoe belangrijk is dat? Gaat steeds meer gebeuren.
  • Betaalt de uitgever? Ben je bereid te betalen en zo ja, hoeveel?
  • Ben je bereid een conflict te riskeren met de samensteller/de uitgever, een potje blufpoker spelen, zorg voor een plan B.
  • Soms loont het om eerst de permissies uit te zoeken voordat je beelden gaat analyseren en jouw tekst van beeldreproductie afhankelijk wordt.
  • Indien je toestemmingvraagt, stel dan een slim verzoek op en stuur het per post, niet per e-mail, na overleg met de samensteller / uitgever.

Spreker 2 – Joep Leerssen

Joep Leerssen is hoogleraar Europese Studies aan de UVA. Zijn onderzoek gaat over de theorie en geschiedenis van nationale stereotypen en zelfbeelden, en over de geschiedenis van het cultuurnationalisme. Zijn meest recente project is de multimediale Encyclopedie of Romantic nationalism in Europe / ERNIE. Leerssen vertelt hoe in de loop van zijn onderzoek de vorm van het boek, dat hij wilde maken over dit onderzoek, veranderde naar een soort van Wikipedia met hyperlinks, een netwerkmatrix waarbij je voortdurend artikelen en materialen kunt toevoegen. De onderzoeksgegevens worden getoond m.b.v. infographics, de metadata wordt gevisualiseerd en de encyclopedie kan zelf een portal zijn. Zijn tip: benoem in je onderzoeksplan duidelijk de data-entry en de hosting van de website als kostenposten en regel het auteursrecht van de beelden!

Spreker 3 – Johan Rooryck

Johan Rooryck is hoogleraar Franse taalkunde aan de universiteit van Leiden. Hij was Executive Editor van het gerenommeerde taalkundetijdschrift Lingua (Elsevier) van 1999 tot 2015, toen Lingua’s gehele redacteursteam en editorial board het tijdschrift omgezet heeft naar een Fair Open Access tijdschrift onder de nieuwe naam Glossa (Ubiquity Press/OLH,). Zijn presentatie heeft als onderwerp: “Waarom zou je als geesteswetenschapper open wetenschap omarmen?” Verder vertelt Rooryck over de manier waarop LingOA: Linguistics in Open Access functioneert en hoe dat fair Open Access model overgenomen kan worden door andere disciplines in de Geesteswetenschappen. Open library of humanities zal na vijf jaar het tijdschrift overnemen. De volledige presentatie van Rooryck is hier te vinden.

Blog Elly (2)Blog Elly (3)

Spreker 4 – Martin Stokhof

Martin Stokhof is emeritus hoogleraar taalfilosofie aan de UvA. Hij is sinds 2014 lid van de Scientific Council van de European Research Council (ERC) en sinds eind januari 2016 voorzitter van de werkgroep Open Access. Zijn onderzoek richt zich vooral op de formele semantiek en op de filosoof Ludwig Wittgenstein. Stokhof spreekt over Open Science beleid van subsidieverstrekkers en met name over hoe je voldoet aan de verplichting tot Open Science bij de European Research Council. De werkgroep Open Access wil de effecten bestuderen van beleidsmaatregelen t.a.v. Open Access in de EU en kijkt naar welke belemmeringen er zijn als ook naar wat de behoeftes zijn van onderzoekers. De werkgroep onderhoudt contacten met uitgevers en organiseert workshops en studiedagen. Tevens wil de werkgroep het bewustzijn onder onderzoekers vergroten en hen wijzen op hun verantwoordelijkheid om in open access te publiceren en contacten te onderhouden met uitgevers, samen te werken in kleine netwerken per wetenschapsdiscipline en daarna bijvoorbeeld een koepelorganisatie te organiseren in groter verband. Bij toezegging van grants is men verplicht open access toe te passen, het opnemen van een datamanagementplan in de aanvraag is een vereiste. Meer informatie is te vinden op de website van de werkgroep Open Access van de European Council.

Discussie

Onder leiding van Irene Zwiep, hoogleraar Hebreeuws en Joodse Studies aan de UvA, vindt er een discussie plaats tussen de bezoekers en de sprekers. De Universiteit van Amsterdam geeft aan eind najaar 2016 beleid te gaan maken op Open Access

Bronnen

Spui 25: http://www.spui25.nl/

European Research Council: https://erc.europa.eu/

European Research Council en Workgroup Open Access: https://erc.europa.eu/about-erc/organisation-and-working-groups/working-groups/working-group-open-access

NWO en Open Access: http://www.nwo.nl/onderzoek-en-resultaten/programmas/stimuleringsfonds+open+access

KNAW en Open Access: https://www.knaw.nl/nl/thematisch/open-access-en-digitale-duurzaamheid/open-access

SURF en Open Access: https://www.surf.nl/themas/onderzoek/open-access/index.html

Open Access 2020: http://oa2020.org/

UKB en Open Access: https://www.ukb.nl/open-access

Open Acces.nl: http://www.openaccess.nl/index.php

Five linguistic journals start own Open Access platform: http://www.openaccess.nl/index.php

Humanities: Open Access journal: http://www.mdpi.com/journal/humanities

 

 

 

 

One thought on “Open Science en Open Access

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s