Friese expertise naar Noord-Rusland

Standard

Gastblog door Tseard de Graaf

Namens het Mercator Onderzoekscentrum van de Fryske Akademy neem ik deel aan de voorbereiding van een internationale conferentie over de positie van minderheidstalen. In november vindt deze plaats in Moermansk (Noord-Rusland), mede in het kader van de Stedenband Groningen-Moermansk. Er wordt daarbij aandacht  geschonken aan het feit dat in de Russische Federatie niet alleen Russisch wordt gesproken: Van de bevolking is 77,71% Russisch, 3,72%.Tataars en 1,35% Oekraiens. Naast deze grootste etnische groepen zijn er nog meer dan 100 andere nationaliteiten, zoals Tsjetsjenen, Jakoeten, Boerjaten, Oezbeken en Duitsers, die vaak naast het Russisch ook hun eigen taal gebruiken.

taalfamilies Noord-Rusland

Figuur: De verschillende bevolkingsgroepen en de taalfamilies in Noord-Rusland

Een bijzondere plaats wordt daarbij ingenomen door de zogenaamde Arctische volkeren, die in het gebied van toendra en taiga in het hoge noorden van Rusland wonen. Moermansk heeft een universiteit (Murmansk Arctic State University), waar een speciaal onderzoekcentrum over deze talen is opgezet. Daarbij wordt speciaal aandacht geschonken aan de Saami taal van Lapland, die in de omringende gebieden nog wordt gesproken. De conferentie wordt georganiseerd door dit onderzoekcentrum in samenwerking met het Centre for Russian Studies van de RuG. Van toegevoegde waarde is dat het onderwerp van de conferentie (Documentation, Standardization, and Teaching of Endangered Languages in Northern Eurasia) ook van belang is voor instellingen waar het Fries en het Gronings worden bestudeerd (Afdelingen Fries en Gronings van de RuG, en Mercator ).

Het initiatief tot de conferentie werd mede genomen door de Foundation for Endangered Languages  die zich bezighoudt met het besturen van de processen die er toe leiden dat bij kleine volkeren er steeds minder sprekers zijn van hun bedreigde talen en dat vele daarvan zullen verdwijnen. De belangrijkste oorzaak daarbij is het feit dat ouders hun taal niet meer doorgeven aan de kinderen onder invloed van een dominerende meerderheidstaal die vaak de officiële taal van een staat is, welke beschikt over krachtige middelen deze in te voeren bij onderwijs, media en dergelijke. Van de ongeveer 6000 talen in de wereld zal meer dan de helft aan het eind van deze eeuw niet meer gesproken worden.

Kwetsbaarheid talen

Figuur: Kwetsbaarheid van de talen op de wereld (bron: UNESCO)

Informatie over deze processen van taalverlies kan verder worden gevonden in een speciale Atlas op het Internet, die door UNESCO wordt bijgehouden, de UNESCO Atlas of the World’s Languages in Danger.

Het is de bedoeling dat tijdens de conferentie in Moermansk een aantal verschillende aspecten worden besproken die te maken hebben met taalverlies, meertaligheid, documentatie van talen, meertalig onderwijs en dergelijke. Het is daarbij van belang dat de in Nederland aanwezige expertise vergeleken wordt met ervaringen die in Moermansk zijn opgedaan bij de bestudering van het Saami en de andere talen van de Noordelijke volkeren. Niet alleen de taal, maar ook de cultuur en de leefwijze van deze volkeren zullen bij een excursie naar het gebied van de Saami aan de orde komen.

klederdracht

Tevens hopen we in Moermansk een fundering te bouwen waarop wetenschappelijke samenwerking met de Universiteit van Groningen en  Mercator kan worden uitgebreid, waarbij in de toekomst door uitwisseling van publicaties, nieuwe ontmoetingen, stages en studieverblijven aandacht kan worden geschonken aan problemen rond meertaligheid en taalonderwijs.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s